Stany Zjednoczone Ameryki w polityce bezpieczeństwa militarnego Rzeczypospolitej Polskiej
w okresie wojny w Ukrainie (2014–2024)

Książka stanowi wieloaspektową analizę miejsca i roli Stanów Zjednoczonych w polityce bezpieczeństwa militarnego Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2014–2024, czyli w okresie głębokich przemian środowiska bezpieczeństwa wywołanych agresywną polityką Federacji Rosyjskiej, głównie wojną w Ukrainie. Autor ukazuje, w jaki sposób Polska – funkcjonująca na wschodniej flance NATO – redefiniowała swoją strategię i politykę bezpieczeństwa, opierając je w coraz większym stopniu na współpracy ze Stanami Zjednoczonymi jako    kluczowym zewnętrznym gwarancie bezpieczeństwa militarnego.

W centrum rozważań znajduje się analiza znaczenia USA w trzech wymiarach: koncepcyjnym, uwarunkowań polityki bezpieczeństwa oraz praktycznej realizacji współpracy wojskowej. Monografia pokazuje, że kolejne fazy wojny w Ukrainie w sposób istotny wzmacniały rolę Stanów Zjednoczonych w polskiej strategii i polityce bezpieczeństwa. Szczególnie lata 2014 i 2022 stanowią momenty przełomowe, w których Polska, w obliczu rosnącego zagrożenia, intensyfikowała współpracę militarną z Waszyngtonem, dążąc do zwiększenia obecności wojskowej USA na swoim terytorium oraz wzmocnienia zdolności obrony i odstraszania.

Łukasz Jureńczyk koncentruje się na analizie kluczowych elementów współpracy, tj.: zwiększeniu liczebności amerykańskich kontyngentów w Polsce, rozwoju infrastruktury wojskowej, intensyfikacji ćwiczeń wojskowych oraz szeroko zakrojonym programie modernizacji Wojska Polskiego z udziałem amerykańskiego przemysłu obronnego. Jednocześnie ukazuje znaczenie wsparcia USA dla Ukrainy, które – osłabiając potencjał Rosji – pośrednio wzmacnia bezpieczeństwo Polski i całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej.

W monografii Autor również podkreśla, że rola Stanów Zjednoczonych w polityce bezpieczeństwa militarnego Polski wynika nie tylko z uwarunkowań regionalnych, lecz także z globalnej rywalizacji mocarstw, zwłaszcza USA z Chinami. Zaznacza, że relacje polsko-amerykańskie mają charakter asymetryczny, jednak Polska względnie skutecznie wykorzystuje swoje położenie geopolityczne i rosnący potencjał do wzmacniania strategicznego partnerstwa z USA.

Książka stanowi istotny głos w debacie nad współczesnym bezpieczeństwem militarnym, ukazując, dlaczego Stany Zjednoczone zajmują centralne miejsce w polityce obronnej Polski oraz jakie znaczenie ma ten sojusz dla stabilności całego regionu.

Łukasz JUREŃCZYK – dr hab., prof. uczelni, kierownik Katedry Polityki Bezpieczeństwa na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, redaktor naczelny czasopisma naukowego „Świat Idei i Polityki”. Absolwent kierunków politologia, europeistyka i administracja. Jest magistrem Uniwersytetu Wiedeńskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Stopnie doktora i doktora habilitowanego w zakresie nauk o polityce uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim, odpowiednio w 2009 i 2018 roku. W 2022 roku odbył staż naukowy na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Specjalizuje się w polityce bezpieczeństwa oraz międzynarodowych stosunkach politycznych i wojskowych. Jest autorem monografii pt. Polska misja w Iraku. Implikacje dla Iraku i Polski (2010), Wojna z talibami i Al-Kaidą. Afganistan w latach 1994–2012 (2013), Polska misja w Afganistanie. Wojsko Polskie w operacji reagowania kryzysowego NATO (2016), Polska w Sojuszu Północnoatlantyckim. Wojsko Polskie w operacjach reagowania kryzysowego NATO (2016), Stosunki Polski ze Stanami Zjednoczonymi. Aspekty polityczno-wojskowe w okresie prezydentury Baracka Obamy (2019), Nie tylko „Fort Trump”. Stosunki polityczno-wojskowe Polski z USA (2021), oraz współautorem monografii pt. Stosunki polsko-brytyjskie w okresie członkostwa w Unii Europejskiej (2021) i The World after the COVID-19 Pandemic During the War in Ukraine. Perspective of the Development of the World Order and Security Environment up to 2040. Challenges to Poland’s Security (2023).

* * *

Profesor Łukasz Jureńczyk ma mocną pozycję na obszarze badań, w którym mieści się problem będący przedmiotem książki. Wiem, że po jego stronie jest też wysoka świadomość teoretyczna i kultura metodologiczna […]. Otóż jest to konwencja dysertacyjna, która została zrealizowana z godną podziwu dysertacyjną pedanterią. We Wstępie mamy wszystko, co wchodzi w skład tej konwencji, łącznie z deklaracją teoretyczną, omówieniem metod, pytań i hipotez oraz literatury.

Mamy więc tam m.in. Kościuszkę, Wilsona, Kuklińskiego i in., sporo danych statystycznych, wyników badania opinii publicznej, a nade wszystko świetna erudycja, czyli przywoływanie stanowisk i ocen różnych autorów, amerykańskich i polskich, odnoszących się do stosunków dwustronnych Polska–USA. Rzecz jest napisana kompetentnie […]. To są znakomicie napisane rozdziały. Nikt chyba w Polsce nie ma takiej wiedzy i nikt inny by z takim znawstwem nie wyodrębnił wszystkich ważnych wątków w tych stosunkach i nie poparł wywodu tak solidnymi źródłami. Autor przy tym nie stroni od własnego komentarza, od uwag krytycznych wobec sposobu, w jaki Polska prowadziła w tym okresie swe stosunki z najważniejszym, lecz przy tym niełatwym sojusznikiem. Polski kontekst wewnątrzpolityczny został przez Autora trafnie pokazany. W tych rozdziałach jest empiryczny punkt ciężkości pracy. Znajdujemy w nich wszystko, co trzeba i jak trzeba w odniesieniu do tematu pracy: rozmowy polityczne, ćwiczenia i manewry, dyslokację pierwszych i kolejnych jednostek sil zbrojnych USA na terytorium Polski, zakupy modernizacyjne (nie zawsze szczęśliwe), zacieśnienie współpracy w kontekście pełnej wojny (agresji) Rosji przeciwko Ukrainie, czyli procedur i logistyki przekazywania Ukrainie pomocy militarnej – z USA, z NATO, z Polski.

Bardzo ambitną częścią tej pracy są rekomendacje, w sumie bodaj 63(!). One w znakomitej większości są trafne, […] są wartościowe, wyprowadzone z analizy potężnego materiału, którym jest tytułowy problem.

Korzystając ze znanego zwrotu, najkrótsza recenzja mogłaby brzmieć: powiedzieć, że profesor Jureńczyk stworzył benedyktyńskie dzieło, to nic nie powiedzieć.

prof. dr hab. Roman Kuźniar – fragment recenzji

Polityka bezpieczeństwa, szczególnie w obecnych wyjątkowo dynamicznych i niestabilnych czasach, jest jednym z głównych wyznaczników nie tylko bezpieczeństwa czy polityki zagranicznej, lecz także szeroko rozumianej sytuacji międzynarodowej. Bardzo trafnie oraz interesująco na przykładzie polityki bezpieczeństwa militarnego Polski w odniesieniu do Stanów Zjednoczonych Ameryki w okresie wojny w Ukrainie (2014–2024) ukazał to prof. Łukasz Jureńczyk.

Przyjęty w pracy tok narracji i naukowej argumentacji, zastosowana metodologia badań oraz związane z nią wnioskowanie, podobnie jak zespolenie aspektów teoretycznych z praktycznymi czy wykorzystane studia przypadku świadczą o wielkim profesjonalizmie, naukowej dojrzałości oraz pogłębionej wiedzy Autora. Reprezentuje On najwyższy europejski poziom badań naukowych gwarantujący zespolenie wiedzy i erudycji z dążeniem do obiektywnego oraz pełnego poznania rozpatrywanych problemów badawczych.

Jest to bardzo potrzebne i ważne opracowanie znacząco wypełniające lukę poznawczą występującą na polskim rynku wydawniczym.

prof. dr hab. Sebastian Wojciechowski – fragment recenzji